باکس پیش ساخته بتنی چیست و چه مزایا و کاربردی دارد؟

با نگاهی دقیق تر به اطراف خود متوجه می شویم که پروژه های پیش ساخته بتنی همه جا هستند. این ساختارهای بتنی که اشکال جدید مهندسی را می سازند به صورت پانل های پیش ساخته، با ارتفاع های متغیر از کم تا زیاد به عنوان محصولاتی برای استفاده در زیر ساخت ها و یا معماری سازه ها استفاده می شوند. 

ساخت و سازهای مدرن دارای یک شبکه پیچیده از فرآیندهای به هم پیوسته هستند که در آن از انواع محصولات متفاوت استفاده می‌شود. یکی از این محصولات، باکس ها یا جعبه های پیش ساخته بتنی هستند. در نوشتار قبل به بررسی دیوارهای پیش شاخته بتنی پرداختیم. توصیه ما این است که مطالب قبل را هم مطالعه کنید. بحث اصلی ما در این مجال به باکس های پیش ساخته بتنی اختصاص دارد. با ما همراه باشید.

باکس پیش ساخته بتنی چیست؟

باکس بتنی یا کالورت بتنی به قطعات پیش ساخته مکعبی شکل گفته می شود که از بتن مسلح یعنی بتنی که با فولاد تقویت شده باشد، ساخته شده است.

باکس‌های بتنی به دلیل مقاومت فشاری بالایی که دارند برای استفاده در بسیاری از پروژه‌های ساخت و ساز مناسب هستند.

انواع و اشکال باکس های بتنی پیش ساخته کدامند؟

باکس پیش ساخته بتنی یکی از دستاوردهای مهندسی سازه هستند که بسیار متنوع بوده و در اشکال و اندازه های متفاوتی تولید می شوند. با توجه به طیف وسیعی که در طراحی این نوع باکس‌ها وجود دارد می‌توان کاربردهای متفاوتی را هم برای آنها متصور بود.

غالبا این باکس ها جعبه مانند هستند و در اندازه های استاندارد طراحی و ساخته می شوند اما با توجه به نیاز کارفرما می توان ساختارهایی با ابعاد سفارشی طراحی و تولید کرد.

این جعبه‌های بتنی پیش ساخته در ابعاد مختلف برای ساخت تونل، محل‌های ذخیره‌سازی و سیستم‌های انتقال مواد، ایده آل هستند.

به عنوان مثال برخی از آنها به صورت مجموعه های مکعبی شکل توخالی ساخته می شوند که چهار سطح آنها پوشیده از بتن و دو سطح دیگر باز است و بیشتر برای جریان یافتن و هدایت آب و یا فاضلاب و دیگر مواد استفاده می شود.

برخی دیگر با سه سطح بتنی تهیه شده که تشکیل جدول های کنار خیابان را می دهند و یا برای ساخت کانال های روباز از آنها استفاده می شود.

به نظر می‌رسد یکی از اصلی‌ترین کاربردهای باکس‌های پیش ساخته بتنی در سیستم زهکشی و صنایع آبخیزداری باشد.

در تولید باکس های پیش ساخته بتنی از چه مواد و اتصالاتی استفاده می شود؟

اتصالات این باکس های پیش ساخته به صورت اتصالات زبانه ای و شیاری بوده و با ترکیب مفصل ماستیک، واشرهای ماستیک یا بوتیل یا ملات تولید می شوند. در شرایط نیاز می‌توان از گزینه‌های چند سلولی نیز استفاده کرد که قابلیت کاربری این محصول را افزایش می‌دهد. به نحوی که از چند باکس پیش ساخته در کنار هم یک مجموعه کامل و کاربردی را می توان ساخت.


باکس‌های بتنی پیش ساخته از مواد طبیعی و خام تولید می‌شوند و فاقد هر گونه ترکیب آلی و فرار هستند. این محصولات با طولانی‌ترین چرخه عمر برای سیستم‌های زهکشی فاضلاب، طوفان، آب و برق و غیره استفاده می شوند. از نظر شیمیایی بی اثر و عموما غیر قابل واکنش بوده و سازگار با محیط زیست هستند. همچنین از لحاظ اقتصادی با در نظر گرفتن کلیه هزینه‌های موجود در اجرای پروژه به صرفه بوده و دارای تنوع ساختاری بسیار بالا هستند.

باکس های بتنی عموما از استانداردهای بالایی برخوردارند و با دقت در طرح اختلاط بتن و با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی و آب و هوایی و همچنین بار و تنش های وارده بر سازه می توان دوام و پایداری این محصولات پیش ساخته بتنی را افزایش داد.

کاربردهای باکس پیش ساخته بتنی چیست؟

همانگونه که گفته شد با توجه به طیف وسیعی که در شکل طراحی باکس های پیش ساخته بتنی وجود دارد کاربردهای متفاوتی برای آن ها متصور می باشیم که از آن جمله می توان به تخلیه طوفان، عبور جویبارها، سیستم های فاضلاب، تونل های آب و برق، آبریز های بزرگراه ها و راه آهن، محل عبور دام و یا افراد پیاده از زیر بزرگراه ها، تونل های تاسیسات شهری، سیستم های شارژ آب زیر زمینی، پل های بزرگراه ها با دهانه کوچک و موارد متعدد دیگر اشاره کرد.


همچنین در سیستم زهکشی از باکس های بتنی در زیر جاده ها و مسیرها و یا راه آهن استفاده می شود که به صورت مدفون در زمین اجرا شده و موجب هدایت آب و بارندگی ها از یک سمت به سمت دیگر مسیر می شوند و در نتیجه جلوی تخریب این سازه ها را می گیرند.

از طرفی در مقایسه با سیستم های قوسی فلزی و یا سیستم های تخلیه چند قطعه ای با توجه به هزینه نصب کمتر، یک انتخاب اقتصادی به شمار می روند.

تمامی این باکس های پیش ساخته بتنی پس از اجرا، پل های محکمی را می سازند که از آن می توان به عنوان مسیرهای حمل و نقل وسایل نقلیه موتوری و یا حتی قطارها استفاده کرد. همچنین مسیرهای پیاده‌روی نیز می‌توانند بر روی باکس‌ بتنی و زهکش های آب سطحی ایجاد شوند.

مزایای باکس های پیش ساخته بتنی چیست؟

مزیت اصلی تمام محصولات پیش‌ساخته، با توجه به طراحی آنها نصب مستقیم و آسان آنها در محل مورد نظر است. به نحوی که پس از تولید در کارخانه، آماده نصب سریع هستند و در تمامی شرایط آب و هوایی قابلیت نصب را داشته و محصولی پایدار را ارائه می دهند.

اگر بخواهیم قطعات را در محل پروژه تولید کنیم به نیروی انسانی بیشتر و شرایط اقلیمی ایده آل نیاز داریم که باعث افزایش هزینه ها خواهد شد. اما در صورت تهیه در کارخانه، با توجه به ظرفیت مورد نیاز باربری، سازه به نحوی طراحی می‌شود که قدرت لازم را داشته باشد.

به عنوان مثال اگر برای کاربری جاده مورد استفاده قرار می گیرد و یا برای استفاده در محیط های پیاده روی بکار می رود، آزمایش های متفاوتی را پشت سر خواهد گذاشت تا جوابگوی خواسته کارفرما باشد. این قضیه با ماندگاری سازه پیش ساخته ارتباط مستقیم دارد. کیفیت سازه پیش ساخته نیز نسبت به آنچه در محل پروژه تولید می شود بالاتر و  بهتر بوده و با توجه به این نکته که مقاومت یکسانی را در تمام حجم سازه خواهیم داشت، کیفیت نهایی پروژه نیز بالاتر خواهد رفت.

نکته ای که باید در طی مراحل نصب در نظر داشت این است که : علی رغم نصب بسیار آسان این قطعات پیش ساخته نیازمند دقت بالایی در اجرای کار است؛ به نحوی که پس از تراز کردن قطعات با یکدیگر، باید شیارها و زبانه ها را در هم و بدون فشار قفل کرد.


با توجه به تمام موارد گفته شده در بالا به این نتیجه می رسیم که محصولات پیش ساخته بتنی، چنانچه با شرایط محیطی سازگار باشند و استانداردهای بتن در آنها به درستی رعایت شده باشد، می تواند یکی از بهترین محصولات در صنعت ساخت و ساز به شمار آیند.

منابع:

https://www.columbiaprecastproducts.com/products/precast-concrete-box-culverts/

https://www.archiexpo.com/prod/farcimar/product-149371-1653087.html

https://fpmccann.co.uk/product/box-culverts/

دیدگاهتان را بنویسید